Lọat bài phóng sự xã hội về đề tài: “Vắt sức lao động trẻ em”, đăng trên báo Tuổi Trẻ.
Kỳ 1: 18 giờ mỗi ngày ở xưởng may
Kỳ 2: “Doanh số” của mồ hôi và nước mắt
Kỳ 3: “Cò” và “sang tay”
Kỳ 4: Ông bà chủ
Kỳ 5: Về nhà
Kỳ cuối: Xử lý theo luật pháp
January 10, 2009
April 10, 2008
Non sông gấm vóc hay là “Miếng da lừa”
Thứ năm, 10/4/2008, 07:47 GMT+7
Nguon: http://www.tuanvietnam.net/news/InTin.aspx?alias=tulieusuyngam&msgid=3423
Và từ lúc nào chưa kịp nghĩ ra thì non sông gấm vóc đã trở thành “tấc đất tấc vàng” theo đúng nghĩa đen của nó. Chẳng những thế, mối tấc đất ấy tăng giá từng ngày để trở thành chục tấc, trăm tấc vàng. Thật là chóng mặt.
Bây giờ đây, tất cả 80 triệu người dân Việt Nam, từ trẻ con đến bà già, từ quan chức đến anh bần cố trên rừng đều biết rất rõ rằng chẳng có gì làm giàu dễ và nhanh như là đi buôn nhà đất. Mới phong thanh có một dự án mở một con đường bé tí bé teo nào đó tại văn phòng xã tung ra, là lập tức người ta đã cắm đất, lấn chiếm, đã trao đi đổi lại, môi giới thì thụt và đã có thể giàu lên tức thì.
Còn các dự án cấp nhà nước thì khỏi phải nói. Chỉ mới có tin đồn nhảm đã có thể làm sôi động cả một vùng đất, đã có thể đâm chém đánh nhau và đã có thể lên chức, mất chức như chơi.
Thế là bất chấp nghèo khó, lạc hậu, chậm tiến, bất chấp các doanh nghiệp nhà nước trì trệ thua lỗ triền miên, bất chấp ngành công nghiệp ôtô đã mấy mươi năm vẫn chưa lắp nổi mấy cái xe hơi lạc hậu, bất chấp hệ thống đường giao thông lộn xộn nhất thế giới, bất chấp nền giáo dục lạc hậu bê bối thì các công trình xây dựng nhà ở của Việt Nam vẫn đang mọc lên như nấm, mọc lên khắp nơi không cần quy hoạch không cần thiết kế, làm hoa mắt tất cả những nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô trên thế giới.
March 31, 2008
Chân dung phụ nữ Việt (2)
Đây cũng là một người phụ nữ có cá tính mạnh và có những điểm đáng khâm phục. Giống như chị Tạ Ngọc Thảo, chị Lê Lan Anh cũng là một doanh nhân thành đạt, đang hưởng thụ một cuộc sống giàu sang nhưng quyết định chuyển sang việc viết lách. Khác với chị TNThảo, chị LLAnh từ bỏ hẳn con đường kinh doanh để chuyển sang viết văn chuyên nghiệp. Trong bài phỏng vấn mục Người đương thời trên báo Tuổi Trẻ, chị thố lộ một số cảm nghĩ sau:
[trích] Nếu tôi là một doanh nhân yêu nước, mỗi năm tôi đóng thuế hàng tỉ đồng và tạo công ăn việc làm cho vài chục, thậm chí vài trăm người, điều đó cũng rất tốt. Nhưng tôi lại thuộc loại người không ham quá nhiều tiền. Tiền với tôi chỉ có ý nghĩa khi tôi còn dùng được nó. Vậy nên tôi dừng lại. Và quyết định chuyển tình yêu nước sang… văn chương. Tôi chẳng có chút ảo tưởng nào về những giá trị ảo tạo nên vinh quang ảo của văn chương. Tôi không nghĩ viết văn là “sang”. Tôi viết chỉ là để truyền tình yêu nước mà lắm lúc tôi cảm thấy nó như vỡ tung lồng ngực mình ra, cho những người đồng cảm.
Có vẻ như chị LLAnh hiểu được (1) giới hạn mà đồng tiền có thể mang lại cho con người và (2) ngòai tiền bạc ra con người còn cần quan tâm đến những giá trị phi-vật-chất khác. Để làm giàu kiến thức (chứ không phải làm giàu túi tiền) và chuẩn bị cho việc viết văn, chị đã đăng ký theo học một trường ở Mỹ trong hai năm để tìm hiểu và tích lũy kinh nghiệm về cuộc sống ở Mỹ để làm đề tài cho cuốn tiểu thuyết của mình.
[trích] Sau 20 năm lăn lộn với thương trường, từ một giáo viên dạy ngoại ngữ, tự mày mò học buôn bán kinh doanh, có một chút thành công, phải đi và được đi nhiều nơi trên thế giới, càng ngày tôi càng nhận ra một điều: khi con người đã tạm đủ với đời sống vật chất, khi xã hội đã phát triển đến một mức nào đó người ta càng có nhu cầu hướng về cội nguồn và chia sẻ với nhau những giá trị tưởng như rất cao xa: lòng yêu nước hay niềm tự hào về quê hương chẳng hạn.
Cụm từ “lòng yêu nước” và “niềm tự hào quê hương” có ý nghĩa khá trừu tượng và mơ hồ đối với tôi, và tôi không hiểu đó là cảm nghĩ thật sự của chị hay chị chỉ phát biểu cho “đúng đường lối chính sách”. Tôi nghĩ một nhà văn giỏi sẽ có thể diễn đạt những ý tưởng cũ kỹ bằng những cách thức mới mẻ từ những góc nhìn phong phú và đa dạng hơn. Thời buổi này tôi nghĩ khó có thể lôi cuốn lớp trẻ chỉ bằng những cụm từ trừu tượng “yêu nước”, “tự hào về quê hương”.
[trích] Tôi đã đeo balô, mặc áo khoác sinh viên giá 25 USD đi bộ đến ga tàu điện ngầm và đã bị cướp, balô toàn sách, không có gì đáng tiền, nhưng tôi đã đánh nhau với tên cướp để giành lại bằng được đồ của mình.
Khi cảnh sát xuất hiện và tên cướp bỏ chạy, tôi bò dậy từ đống tuyết, tự nhiên trong đầu tôi bật ra một bài hát mà 40 năm nay tôi chưa hát lại, bài hát mà tất cả những ai ở thế hệ tôi đi học trên miền Bắc đều biết. Lời của nó có những câu thế này: “Em lớn lên trong kháng chiến – em ăn rau và cải – trồng trên đống tro tàn – trên nền trời đen cháy – hàng cột nhà thành than…”. Tôi phát hiện trong mỗi con người đều có những phút bừng tỉnh như thế, chẳng có gì bị quên lãng, nếu nó thật sự có ý nghĩa.
Ở điểm đánh nhau với tên cướp ở tàu điện ngầm này, tôi vừa khâm phục mà cũng vừa “thương hại” sự can đảm không đúng chỗ của chị, chỉ vì balô sách mà đùa giỡn với tính mạng của mình. Ở chỗ tôi, sinh viên được khuyến khích khi bị chặn đường cướp thì nên tự nguyện đưa ví tiền cho tụi cướp mà không nên chống cự, mạng sống của ta quan trọng hơn vài chục/trăm đồng đôla. Ở xứ này, bạo lực cướp bóc không phải là chuyện đùa. Tôi không khuyến khích các bạn trẻ VIệt Nam noi theo gương “anh hùng không đúng chỗ” của chị LLAnh.
[trích] Đã có nhiều người Mỹ viết sách về chiến tranh VN với người Mỹ là nhân vật chính, cũng có rất nhiều nhà văn VN viết về chiến tranh với người VN làm trung tâm, nhưng có lẽ lần đầu tiên một tiểu thuyết VN do người VN viết lại lấy nhân vật trung tâm là một tù binh Mỹ – nguyên mẫu từ John McCain. Vẫn biết là không nên nói trước điều gì quá xa, nhưng tôi tin một cách bướng bỉnh rằng Oliver Stone mà đọc sách của tôi cũng sẽ muốn làm phim đấy (!).
Rất tự tin. Rất có cá tính (kiểu Mỹ!). Dám lấy người Mỹ làm nhân vật trung tâm cho chuyện và tin tưởng sẽ chinh phục được Oliver Stone. Hy vọng sự tự tin của chị được dựa trên những nền tảng vững chắc, không giống như sự tự tin của Bộ trưởng Ngoại giao VN Nguyễn Cơ Thạch khi ông tuyên bố vào năm 1994, nhân dịp Mỹ bãi bỏ lệnh cấm vận với Việt Nam, rằng hành động này chẳng có ý nghĩa gì nhiều đối với nền kinh tế Việt Nam bởi vì “việc bãi bỏ cấm vận không giúp Việt Nam gia nhập thế giới … mà giúp Mỹ gia nhập thế giới ở Việt Nam.” :-) (“Lifting the embargo does not allow Vietnam to join the world . . . it allows the U.S. to join the world in Vietnam.”)
March 21, 2008
Chân dung phụ nữ Việt (1)
Tình cờ tôi đọc được bài viết về chuyện đội nón bản hiểm của chị Tạ Thị Ngọc Thảo. Bài viết có nhiều luận điểm rất sắc bén và thể hiện một tính cách rất bộc trực và can đảm. Bị ấn tượng, tôi bèn tìm hiểu thêm xem tác giả bài viết là ai thì khám phá ra được chân dung một người phụ nữ Việt Nam rất đáng ngưỡng mộ.
Với cương vị là tổng giám đốc của một công ty chuyên kinh doanh đầu tư vào lĩnh vực bất động sản, tôi đoán cuộc sống chị vô cùng bận rộn ngập đầu trong công việc. Ấy vậy mà với cách tư duy độc đáo “thóat ra ngòai lồng kính” chị đã tìm cho mình được phương pháp giải quyết hiệu quả để có thể có thể thư thả trong cuộc sống cá nhân, dành thời gian cho gia đình, tham gia công tác xã hội, tập thiền, tập khí công và dành khá nhiều thời gian cho việc viết lách cho các báo. Đọc qua các bài viết của chị, mặc dù chị không nói rõ chi tiết cuộc sống lúc chưa thành đạt nhưng tôi đoán chị đã phải bương chải và va chạm nhiều mới có được ngày hôm nay.
Điều khiến tôi ngưỡng mộ ở chị là lối nói thẳng và trực tính của chị, không sợ làm mất lòng người nghe vì chúng được dựa trên những quan điểm và lý luận vững chắc. Có thể nói chị là một “feminist” điển hình theo kiểu phương tây. Tự khẳng định giá trị của mình và của giới nữ, không e ngại, nể nang sợ làm mất lòng phái nam giới. Chẳng hạn, trong một cuộc trả lời trực tuyến bạn đọc báo Tuổi Trẻ chị được đặt một câu hỏi sau:
Người ta nói: đằng sau những người đàn ông thành đạt đều có bóng dáng của những người phụ nữ, những người vợ đảm đang, hy sinh cho chồng. Vậy có phải đằng sau các chị là điều ngược lại?
Một người phụ nữ bình thường chắc chắn sẽ nói những ý đại lọai là, “Vâng, chồng và con động viên, giúp đỡ tôi cho tôi thành công”. Nhưng chị Thảo trả lời như sau:
“Đằng sau sự thành công của người phụ nữ có bóng dáng của Nhà nước tạo điều kiện, có cộng đồng tạo môi trường và có cả gia đình hậu thuẫn. Thiếu một trong ba điều này, có thể phụ nữ cũng sẽ thành công nhưng ở đỉnh thấp, khó cạnh tranh phụ nữ toàn cầu”.
Có ba câu trả lời khác của chị mà tôi đánh giá là câu trả lời hay, có khả năng phá vỡ lối tư duy cũ kỹ của phái nam nếu như họ là những người có đầu óc cởi mở:
Hỏi: Tôi không đồng ý với ý kiến của chị Thảo khi chị nói rằng, phụ nữ đừng tự ru ngủ mình với việc nuôi con khỏe dạy con ngoan. Bởi trên hết, phụ nữ tượng trưng cho nguồn cội của mọi sự bắt đầu. Nếu phái nữ không làm tốt thiên chức ấy, phải chăng chúng ta đã xóa mờ khái niệm về giới, về những thiên chức! Mỗi người một vai trò, làm tốt vai trò của mình không hơn sao so với việc cố ganh đua vị trí, vai trò của nhau. (Trinh Lâm, 33 tuổi)
- Chị Tạ Thị Ngọc Thảo: Với người phụ nữ Việt Nam của chúng tôi, niềm hạnh phúc lớn là niềm hạnh phúc với gia đình, là nuôi con khỏe, dạy con ngoan. Nhưng, phụ nữ Việt Nam thời nay, thời toàn cầu hóa, không tự cho phép mình sống như thế.
Việt Nam của chúng ta là một đất nước có GDP tăng trưởng cao vào loại nhì thế giới nhưng lại là một trong những nước kém phát triển (GDP 720 USD/người). Phải chăng, đây là điều hổ thẹn của người Việt Nam chúng ta? Và nỗi hổ thẹn này theo tôi giới nam và giới nữ bằng nhau (nếu không muốn nói rằng phụ nữ hổ thẹn hơn vì chúng tôi nhạy cảm hơn). Vì thế, chúng tôi nào dám ru ngủ mình với niềm hạnh phúc riêng tư, trong khi chúng tôi có khả năng đóng góp cho xã hội nhiều lần hơn như thế.
Hỏi: Tôi cũng thừa nhận rằng về mặt tâm lý nói chung, đàn ông thường có cảm giác tự ái khi cảm thấy bị phụ nữ qua mặt. Nhưng xét về lý trí, tôi nghĩ rằng là có xu hướng ngược lại. Thật ra theo tôi, vấn đề là ở chỗ: Những phụ nữ thành đạt về mặt xã hội, đa số thường giảm đi nữ tính trong các tiếp xúc với người khác giới (có thể do ảnh hưởng của sự thành đạt ấy), đôi khi một số có vẻ gì đó như là lãnh đạo. Tôi dám đảm bảo: 100% đàn ông không thể có hứng thú với những phụ nữ như thế. Không biết suy nghĩ của quí vị thế nào? Có thể cho mình một tầm nhìn nào khác hơn không? (Lê Đình Trung, 28 tuổi, ldtrungtv@)
- Chị Tạ Thị Ngọc Thảo: Nhà văn hóa Nguyễn Hiến Lê có viết: “Trong xã hội có hai loại người: (i) yêu vì mình, (ii) yêu vì người”.
Như tôi hiểu, loại người “yêu vì mình” là muốn người bạn đời của mình yêu mình theo kiểu của mình muốn. Loại “yêu vì người” là vui trong niềm vui của người bạn đời, hạnh phúc trong niềm hạnh phúc của người bạn đời và xem sự thành công của người bạn đời là sự thành công lớn của bản thân và gia đình mình. Thưa anh Lê Đình Trung, anh thuộc loại người nào trong hai loại người trên?
Hỏi: Em thích nhất tính cách cần cù, chịu thương chịu khó của người phụ nữ VN. Các chị nghĩ gì khi mà hình như là tính cách đó ngày càng bị mai một ở lớp phụ nữ trẻ ngày nay, nhất là đối với thế hệ 8X? (Đoàn Thưởng, 28 tuổi, thuongdhx@)
- Chị Tạ Thị Ngọc Thảo: Cần cù, chịu khó là một trong những đức tính tốt của người phụ nữ Việt Nam; nhưng nếu những đức tính quý khác của người phụ nữ bị lãng quên, chỉ còn đọng lại trong nam giới tính cần cù, chịu khó thì có lẽ đàn ông thời nay không cần lấy vợ làm gì, chỉ cần thuê một người giúp việc nữ là đủ.
-.-.-
Hy vọng ngòai việc viết báo, trả lời báo để “đả thông” tư duy cho phái nam, chị Thảo còn có những dự án cụ thể khác để giúp nâng cao cơ hội và năng lực lãnh đạo cho phái nữ Việt Nam.
Recommend những bài viết ấn tượng của chị Thảo:
December 26, 2007
Học hỏi từ Nhật_Ngòai biểu tình ta còn làm được gì?
(Trước khi đọc bài này bạn cần đọc phần này trứơc)
Bài học từ Nhật: Còn cách nào khác góp phần bảo vệ chủ quyền lãnh thổ ngoài việc biểu tình?
Không hiểu lịch sử Nhật viết ở thể kỷ 21 đánh giá hành động phản kháng bằng bạo lực của những samurai và daimyo Nhật chống lại các nhóm người tây phương kể trên ra sao? Liệu hành động của họ có được xem là góp phần bảo vệ đất nước hay đóng góp cho sự phồn vinh của nước Nhật ngày nay? Liệu sự phồn vinh của nước Nhật ngày nay là nhờ vào hành động anh hùng của họ hay nhờ vào mồ hôi, công sức của hàng triệu nông dân, công nhân, bao gồm cả trẻ em và phụ nữ, các trí thức và cả giai cấp lãnh đạo Nhật có một tầm nhìn xa, mà theo lời của học giả Đỗ Thông Minh, đã “cắn răng chịu nhục, […] cố gắng học hỏi ở các nước [Anh, Pháp, Nga, Đức] để 30, 40 năm sau vươn lên ngang hàng [với các cường quốc phương tây]”?[1]
November 17, 2007
New Orleans-Kobe- Mumbai-Viet Nam
Chuyện về New Orleans và Kobe thì tôi đã post ở đây rồi. Giờ chỉ kể thêm câu chuyện về dân thành phố Mumbai, Ấn Độ và liên hệ đến tình trạng hiện thời ở Việt Nam.
Mumbai
Theo nhà báo Suketu Mehta viết trên Yaleglobal Online: Vào ngày 27 tháng 7, 2005, thành phố Mumbai, Ấn Độ trải qua một trận mưa lớn nhất trong lịch sử. Chỉ trong vòng một ngày nó phải hứng chịu một lượng nước mưa cao gần 1 mét, khiến hàng trăm người dân phải chết đuối. Nhưng không giống như New Orleans sau cơn bão Katrina, Mumbai không xảy ra tình trạng hỗn loạn, vô trật tự đến mức gây báo động. Mặc dù thiếu vắng sự hiện diện của cảnh sát, tỉ lệ tội phạm không hề gia tăng ở Mumbai trong thời gian xảy ra cơn lũ. Lý do là vì người dân thành phố không có thời gian đi hôi của, cướp bóc và hãm hiếp lẫn nhau: họ đang còn bận rộn tham gia công cuộc cứu nạn. Những người dân sống tại các khu nhà ổ chuột đang bận ra xa lộ đưa những người bị mắc kẹt trong cơn mưa về nhà và dành cho họ một chỗ tá túc trong những căn nhà tồi tàn vốn đã không lấy gì làm rộng rãi của họ (trung bình một căn phòng của những người dân lam lũ này là chốn nương thân của 7 mạng người lớn). Nhiều người dân tình nguyện đang bận lội nước cao đến ngang hông để mang thực phẩm đến cho 150.000 người đang bị mắc kẹt tại các nhà ga xe lửa. Hàng đoàn người đang bận rộn nắm tay nhau thành một dây chuyền dài để cứu những người còn bị kẹt trong các khu vực chìm trong nước lũ.
September 8, 2007
Bùng nổ blog ở Việt Nam lên báo
Cũng là bài trên nhưng dài hơn do có thêm phần cuối: Blogs sweep Vietnam as young push state-run media aside
Cái gì cũng có hai mặt. Mặt trái và mặt phải. Mặt phải của blog là “bloggers have also raised funds for the needy, arranged organ donations and given support to people suffering deadly diseases.”
Ngoài ra còn phải kể đến blog của những người đã khá trưởng thành, đang đi học ở nước ngoài, chứa đựng nhiều quan điểm và cách nhìn mới mẻ. Ý tôi muốn nói đến blog này (có hai bài tôi thích Xem phim là một công việc nặng nhọc và bài phê bình phim The Lives of Others) chứ không phải blog này :-). Ngoài ra cũng còn cả lô lốc những blog khác mà trong đó bài linh tinh chen lẫn với bài nghiêm chỉnh (mà tôi không tiện giới thiệu ở đây). Mọi người thử lang thang tìm kiếm, nhưng nhớ phải chọn lọc các bài viết trên các blog để đọc.
Linh tinh 03
Tôi lang thang trên mạng. Đọc vài blog, ghé vô vài forum. Bắt gặp một mẩu chuyện be bé sau do một người phụ nữ Hà Nội kể trên một forum dành cho những người nhóm U40:
“Cuối tuần vừa rồi chị ở quê, cùng mấy đứa cháu ngắm sao buổi tối. Khi chị nhận được tin nhắn của một anh bạn hỏi chị đang làm gì, thằng cháu chị bảo, cô nhắn lại là “em đang ở gần các vì sao” đi. Và chị đã nhắn lại như thế, không biết người ta có bảo chị hâm hay không.”
1. Thằng nhỏ quả có đầu óc lãng mạn. Phải nói là ngang ngửa với mấy câu nói trong các bộ phim lãng mạn của Hollywood.
2. Nó tự ngẫu hứng sáng tác ra câu đó hay do coi quá nhiều phim Hong Kong, Hàn Quốc, Hollywood nên bị nhiễm?
3. Khi người ta bước vào tuổi 40 họ không còn được phép lãng mạn? Nếu không muốn bị coi là “hâm”?
Cũng trong cùng forum, một anh chàng (tôi đoán khoảng trên dưới 25), thố lộ với bà chị online của mình những giây phút hắn ngỡ ngàng trước ánh trăng:
Một lần ngay giữa nơi phố phường chật hẹp, em “phát hiện” ra trăng qua ô cửa sổ. Trong vắt và Dịu dàng quá đỗi! Em muốn kêu lên, muốn trầm trồ nhưng quanh em lúc chẳng có ai hưởng ứng nhiều. Tìm mãi trong điện thoại, cuối cùng em chọn nhắn tin cho một người bạn ảo để nói về trăng…
Một lần khác, khi em về đến bến đò quê thì trăng đã lên ngang đầu. Trăng tròn, viên mãn, trăng lấp lánh mặt nước, trăng giát vàng cả một vùng sông, sóng sánh… Nhìn cây sào chống đấy đò rời bến của bác lái đò, cảm giác như chỉ một chút một chút nữa thôi là tới trăng, trăng gần lắm, trăng như sắp rụng xuống sông vậy… Và lần này, em cũng tìm mãi trong list điện thoại, cuối cùng lại vẫn là người bạn ảo kia nhận được tin nhắn về trăng trên sông của em… Khi đó, bạn ý đang không ở VN, chẳng biết nơi bạn ý lúc đó có trăng không nữa…
1. Đúng là rất đặc trưng cho tính cách, tâm hồn lãng mạn của người Việt. Đôi khi có thể trở thành ướt át, ủy mị.
2. Mười năm, hai mươi năm nữa, khi Việt Nam trở thành một quốc gia công nghiệp hóa, cuộc sống được vây bọc bởi những khu nhà hiện đại cao tầng, liệu có còn tìm được những con người lãn mạng như trên nữa hay không?
August 19, 2007
Cách biểu lộ tình cảm kiểu Việt và kiểu Mỹ (2)
Tháng 6/2004, hoàn thành chương trình MA, tôi quay về Việt Nam để đổi visa từ J sang F. Tôi ở lại Việt Nam hơn 2 tháng, cho đến một tuần trước khi học kỳ mới bắt đầu mới quay lại nước Mỹ. Ngồi đợi chuyến bay chuyển tiếp ở phi trường Seoul, tôi lấy máy tính xách tay ra và viết những dòng sau:
“Lúc còn ở Mỹ, tôi thường có khuynh hướng lý tưởng hóa một số đặc điểm của người Việt Nam. Điều này cũng bình thường thôi vì rất nhiều người cũng làm như vậy. Khi người ta phải rời bỏ cuộc sống quen thuộc của mình để chuyển sang một môi trường sống mới, họ không thể không cảm thấy ít nhiều luyến tiếc đối với mảng đời quá khứ họ phải bỏ lại đằng sau. Kết quả là họ thường nhìn về quá khứ qua một lăng kính màu hồng. Những gì đã từng mang lại cho họ cảm giác vui vẻ, hạnh phúc giờ đây dường như lại càng chiếm giữ một ví trí quan trọng hơn trong cuộc sống tình cảm của họ. Tôi cũng vậy, khi phải sống giữa những người Mỹ coi trọng cuộc sống cá nhân và xem nhẹ quan hệ gia đình và cộng đồng, phản ứng (máy móc) trong tâm thức của tôi là đề cao lối sống ngược lại với lối sống kiểu Mỹ, tức lối sống quen thuộc của mình ở Việt Nam. Chẳng phải người Việt thường coi trọng hai chữ tình nghĩa và đề cao quan hệ gia đình đó sao?
August 8, 2007
Những thách thức đối với nền ĐH Việt Nam
Một người bạn gởi cho tôi bài phát biểu của Đại sứ Mỹ Michael W. Marine tại TP HCM trước các sinh viên theo học chương trình Executive MBA của University of Hawaii’s Shidler College of Business. Tôi trích dịch một số nhận xét của ông ta về nền giáo dục Việt Nam và một vài con số so sánh đáng chú ý giữa nền giáo dục VN với Thái Lan, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Challenges of Higher Education in Vietnam
“[…] Nhìn xung quanh Việt Nam đâu đâu cũng thấy tràn đầy năng lượng, nhiệt tình và hy vọng [ND - hình như ông ta chưa bao giờ bước chân vô các công sở hay cơ quan nhà nước :-)]. Mặc dù đã đạt được một số thành công, Việt Nam đang đối diện với những thử thách to lớn, một trong những thử thách đó là hệ thống giáo dục.
[…] Vai trò cơ bản của các trường đại học là cung cấp một nền giáo dục có ích lợi cho xã hội và kinh tế và là nguồn cung cấp kiến thức cũng như sự cách tân (innovation). Xét về mọi mặt, các trường ĐH VN đang thất bại không làm tròn những bổn phận quan trọng này. Theo “Báo cáo Phát triển Thế giới” của World Bank năm 2006, với chỉ có 2% dân số có học vấn từ 13 năm trở lên Việt Nam hoàn toàn bị tụt lại so với các quốc gia khác trong khu vực. Cũng theo bản báo cáo này, tính theo số phần trăm dân số trong độ tuổi 20-24 đang theo học đại học, thì Việt Nam xếp hạng cuối trong các quốc gia trong khu vực, với con số 10%. Ngược lại con số trên ở Trung Quốc là 15%, 41% ở Thai Lan và 89% ở Hàn Quốc.
